|
Mediation/Conflictmanagement
Mediation als alternatief voor juridische procedure
Ubi iudicia deficiunt incipit bellum
Jurisprudentiebank NMI
Nieuwsbericht 30 augustus 2010
Het Nederlands Mediation Instituut (NMI) heeft een databank met jurisprudentie online gezet op de site http://www.nmi-mediation.nl/. Het doel is mediators, partijen, advocaten, adviseurs, doorverwijzers en andere geïnteresseerden te voorzien van informatie over mediation.
In de databank zijn onder andere uitspraken van de rechtbank, het gerechtshof, de Hoge Raad, de Centrale Raad van Beroep, het Hof van Discipline, de Raad van Discipline, de Geschillencommissie Advocatuur, en de Arbitraal kortgedingrechter opgenomen.
Mocht u een interessante mediation-uitspraak tegenkomen die (nog) niet is opgenomen in de databank kunt u contact opnemen met mw. Esther Gathier: e.gathier@nmi-mediation.nl.
Sinds 1 april 2007 kan bij alle gerechten in Nederland worden doorverwezen naar mediation. Het gaat dan zowel om civielrechtelijke als bestuursrechtelijke zaken. Een juridisch geschil kan nu dus bij alle gerechten worden afgedaan op drie manieren: via een rechterlijke uitspraak, schikking of doorverwijzing naar mediation.
In de periode 1998-2003 had 67 procent van de Nederlandse burgers met een of meer (potentiele) rechtsproblemen te maken. 46 procent pakte het probleem aan zonder professionele hulp en 44 procent riep advies of hulp in van een deskundig persoon of organisatie.
Rechtspraak is de belangrijkste vorm van geformaliseerde conflictoplossing. Nederlanders procederen ten opzicht van omliggende landen weinig, vanwege de kosten van de procedures en de cultuur en de mate waarin rechtsbijstandsverzekeringen zijn afgesloten.
Een andere nieuwe mogelijkheid is geschillenbeslechting via E-court, een commerciele rechtbank,
waarbij de partijen zich verbinden om het geschil niet meer voor te leggen aan een overheidsrechtbank.
Als twee procespartijen besluiten hun geschil door E-court te laten beslechten, dienen ze zich te laten bijstaan door een bij E-court geregistreerde jurist. E-court doorbreekt het procesmonopolie, want niet alleen advocaten maar ook andere juristen kunnen zich laten registreren. Woordvoerder Michiel Boer van de Raad voor de Rechtspraak spreekt van een ‘interessant initiatief’, maar wijst er op dat voor het zijn van rechter meer komt kijken dan alleen kennis van en ervaring met civiel recht, het rechtsgebied waartoe E-court zich zal beperken. “De opleiding tot rechter is zoals bekend een langdurig traject. En ook de zogenoemde zij-instromers, advocaten bijvoorbeeld, moeten minimaal één jaar een opleiding volgen waarna ook lang niet iedereen daadwerkelijk wordt toegelaten als rechter.
”Er is voor gekozen om E-court als een stichting op te zetten. Volgens Nakad is dat deels omdat er in ons land een negatieve bijsmaak aan het begrip commerciële rechtspraak kleeft: “We kiezen er voor om ons als stichting te profileren waardoor we de uitstraling krijgen van echte onafhankelijkheid en niet te beïnvloeden.” De lijn naar de commercie is overigens vrij dun, want achter de stichting E-court staat het facilitaire bedrijf die de stichting factureert voor alle kosten in de sfeer van hard- en software. Duidelijk is dat rechters alle belang hebben bij het snel afhandelen van de procedure. Ze worden immers per zaak betaald. Bij simpele zaken gaat het geld ongeveer in gelijke delen naar de stichting, de betrokken notaris en de rechter in kwestie. Naarmate de zaak groter wordt krijgt de rechter meer. (Bron Mr-online.nl)
Mediation
Table 2: Top 10 Most Frequent Issues in Legal Needs Surveys
Bron: Priorities for the justice system: Responding to the most urgent legal problems of individuals. Auteur(s) Barendrecht, J.M.; Kamminga, Y.P. ; Verdonschot, J.H.
2008
Netherlands (Van
Velthoven & Ter Voert
2004)
|
%
|
Germany (Hommerich &
Kilian 2007)
|
%
|
1 Employment
2 Consumer
3 Money
4 Owned real estate
5 Rented housing
6 Family
7 Health
8 Discrimination, etc
9 Other
10 Rented real estate
|
21,5
21,3
13,1
11,9
7,8
5,9
3,9
3,4
3,3
2,1
|
1 Traffic law
2 Family
3 Employment
4 Part. legal transactions
5 Rented housing
6 Debts
7 Social security
8 Criminal law issues
9 Wills, estates
10 Owned real estate
|
18
16
12
12
11
6
6
5
4
3
|
Conflictoplossing op maat
Vernieuwde aanpak bij vier rechtbanken voor snelle en definitieve afdoening van geschillen en conflicten.
De rechtspraak wil bijdragen aan conflictoplossing op maat door snelle en definitieve afdoening van geschillen en onderliggende problemen. Vier gerechten onderzoeken nieuwe methoden om die doelstelling te bereiken door middel van een innovatieve aanpak in vier verschillende sectoren. Advocaten en partijen worden van harte uitgenodigd kennis te maken met deze nieuwe aanpak van geschilbeslechting.
Wat en waar
De innovatieve aanpak vindt plaats binnen vier projecten in vier verschillende sectoren in respectievelijk de rechtbanken Amsterdam (kanton), Den Bosch (bestuur), Den Haag (familie) en Zutphen (civiel).
Doel
Doel van alle projecten is om kort na de start van de procedure bij de rechtbank samen met de partijen en hun advocaten methodisch te onderzoeken welke oplossingsmethoden en welke oplossingen bijdragen aan een snelle en definitieve afdoening van hun geschillen en de daaronder liggende problemen. De ervaring leert dat zelden alle problemen worden opgelost door het beantwoorden van juridische vragen. Ook staat vast de uitkomsten van een procedure beter worden nagekomen als de procespartijen een eigen aandeel hebben in het bedenken van de meest passende oplossing. De projecten zijn geslaagd te noemen als nieuwe werkwijzen worden ontwikkeld om in die gevallen waarin dat past naast het juridische geschil ook de onderliggende conflicten op een duurzame wijze op te lossen.
Werkwijze
In de nieuwe te testen aanpak van de procedures zoeken de procespartijen samen met hun advocaten onder leiding van de rechter of onder leiding van een rechter en een mediator naar een maatwerkoplossing waar de juridische aspecten worden onderzocht binnen de overige aspecten van het conflict. De mondelinge behandeling ter zitting staat centraal en hiervoor is op korte termijn meer tijd dan gebruikelijk gereserveerd. Daarnaast is een snel traject voorzien: het streven is deze procedure binnen één of twee maanden na de start af te ronden, in familiezaken zal dit doorgaans iets langer zijn. De deelnemende rechters hebben met het oog op dit project de cursus “diagnostiek ter zitting” gevolgd.
Deelname
Ieder die belang heeft bij een snelle en grondige afdoening van conflicten die de relatie met de wederpartij spaart, kan deelnemen aan de vernieuwde aanpak van geschilafdoening zolang het maximum aantal zaken per project niet is bereikt. In verband met het onderzoek heeft ieder project een limiet aan het aantal zaken dat daarin kan worden afgedaan.
Van de deelnemende procespartijen en hun advocaten wordt verwacht dat zij zich actief opstellen om samen met de wederpartij een definitieve, snelle, allesomvattende en kosteneffectieve oplossing te vinden, die de relatie met de wederpartij spaart. De partijen kunnen zelf meebepalen wat voor hen de beste oplossing is, die bovendien niet is beperkt tot de juridische aspecten.
Onderzoek
Alle projecten worden begeleid door een wetenschappelijk onderzoek. Dit betekent dat de deelnemende partijen wordt gevraagd mee te werken aan onderzoek door middel van een korte vragenlijst voorafgaand aan de zitting en een interview na afloop. Daarnaast zal de rechter worden gefilmd. De partijen en hun advocaten blijven buiten beeld. De films worden vertrouwelijk behandeld, worden alleen voor onderzoeksdoeleinden gebruikt en worden na afloop van het onderzoek vernietigd. Zij worden alleen aan de onderzoekers getoond.
Het onderwerp van het onderzoek is de wijze waarop de rechter (in voorkomende gevallen samen met mediator) met de partijen en hun advocaten tijdens de zitting tot belangeninventarisatie en conflictdiagnose komt en het effect van de nieuwe werkwijze op partijen en de mate waarin zij in staat zijn om tot een duurzame oplossing van het conflict te komen. Na het onderzoek zal op basis van de resultaten besloten worden over mogelijke definitieve invoering van de nieuwe procedure(s).
Europese Richtlijn14316/07
Cross-border disputes
art. 2 Definities:
For the purposes of this Directive the following definitions shall apply:
(a) "Mediation" shall mean a structured process, however named or referred to, where two or
more parties to a dispute attempt themselves on a voluntary basis to reach an agreement on
the settlement of their dispute with the assistance of a mediator. This process may be initiated
by the parties or suggested or ordered by a court or prescribed by the law of a Member State.
It includes mediation conducted by a judge who is not responsible for any judicial
proceedings concerning the dispute in question. It excludes attempts made by the court or
judge seised to settle a dispute in the course of judicial proceedings concerning the dispute in
question.
(b) "Mediator" shall mean any third person who is asked to conduct a mediation in an effective,
impartial and competent way, regardless of the denomination or profession of that third
person in the Member State concerned and of the way in which the third person has been
appointed or requested to conduct the mediation
|
Tabel 19a: rechtbanken, doorverwijzing naar mediation, klachten, wrakingen en gepubliceerde uitspraken, 2007 (bron: kengetallen gerechten 2007)
grote rechtbanken middelgrote rechtbanken
 |
Amst
|
's Grav
|
Rotterd
|
 |
Arnhem
|
Breda
|
Haarlem
|
's Hert
|
Utrecht
|
Zwolle
|
Aantal doorverwijzingen naar mediation
|
222
|
342
|
292
|
 |
338
|
290
|
80
|
225
|
363
|
122
|
Aantal geslaagde mediations
|
82
|
90
|
101
|
 |
186
|
109
|
17
|
131
|
154
|
69
|
Aantal klachten
|
80
|
87
|
56
|
 |
72
|
33
|
71
|
37
|
57
|
24
|
Percentage gegronde klachten
|
19 %
|
17 %
|
36 %
|
 |
13 %
|
42 %
|
20 %
|
11 %
|
4 %
|
8 %
|
Aantal gehonoreerde wrakingen
|
3
|
4
|
0
|
 |
0
|
2
|
3
|
1
|
0
|
0
|
Gepubliceerde uitspraken
|
657
|
811
|
517
|
 |
966
|
484
|
898
|
397
|
469
|
347
|
Tabel 19b: gerechtshoven, doorverwijzing naar mediation, klachten, wrakingen en gepubliceerde uitspraken, 2007
landelijk gemiddelde
 |
Amst
|
Arnhem
|
's Grav
|
 |
's Hert
|
Leeuw
|
 |
2006
|
2007
|
Doorverwijzingen naar mediation
|
13
|
43
|
74
|
 |
41
|
22
|
 |
39
|
n.b.
|
Aantal geslaagde mediations
|
4
|
19
|
14
|
 |
12
|
0
|
 |
10
|
n.b.
|
Aantal klachten
|
17
|
27
|
12
|
 |
37
|
7
|
 |
20
|
16
|
Percentage gegronde klachten
|
6 %
|
30 %
|
8 %
|
 |
8 %
|
0 %
|
 |
13 %
|
15 %
|
Aantal gehonoreerde wrakingen
|
0
|
0
|
0
|
 |
0
|
1
|
 |
0,2
|
0,2
|
Gepubliceerde uitspraken
|
515
|
608
|
779
|
 |
939
|
356
|
 |
639
|
636
|
Mediation is niet voorbehouden aan juridische geschilllen. Er zijn tal van andere menselijke verhoudingen waarin mediation een rol kan spelen.
Bijvoorbeeld, een samenwerkingsconflict tussen medewerkers binnen een organisatie (arbeidsrelatie) of binnen een maatschap kan worden opgelost middels bemiddeling.
Kenmerken van mediation:
1. Vrijwilligheid
2. Vertrouwelijkheid
3. De mediator faciliteert de verschillende partijen, de mediator is neutraal
Het is mogelijk dat een partij bestaat uit meerdere personen: Bijvoorbeeld bij de verdeling van een nalatenschap.
Nalatenschapsmediation is een opkomende specialisatie. De bemiddeling bij conflicten vereist naast een grondige kennis van de juridische problematiek, specifieke mediationvaardigheden. Daarom verzorgt Sdu Juridische Opleidingen van de nieuwe specialisatieopleiding Nalatenschapsmediation.
|
.
De mediator
Mediators hebben naast hun expertise als mediator een achtergrond in een andere discipline
Bijvoorbeeld: Psycholoog, rechter, advocaat.
NMI-mediators, die ingeschreven staan in het NMI-register, zijn verplicht jaarlijks PE-punten te behalen middels bijscholing.
NMI-mediators zijn onderworpen aan het NMI-tuchtrecht.
Partijbegeleider in zakelijke conflicten (Activiteit van Winter Organisatie & Communicatie)
Op verzoek van een der partijen kan deze zich laten bijstaan door een partijbegeleider ten behoeve van de mediation. De begeleiding kan plaatsvinden achter de schermen, maar de begeleider kan ook deelnemen aan het mediationproces.
Begeleiders bieden de partij emotionele en/of inhoudelijke steun. Een partijbegeleider kan bijvoorbeeld een advocaat zijn of een coach.
De partijbegeleider kan een waardevolle rol spelen in het mediationproces, door bijvoorbeeld er zorg voor te dragen dat er een constructieve communicatie plaatsvindt.
Coalities
Onderlinge beinvloeding tijdens het mediationproces kan leiden tot het vormen van coalities. Groepsleden worden met name beinvloed door hun naasten. Onderzoek naar splijting binnen de groep is onderdeel van het mediationproces.
Conflicten op de werkvloer
Over conflicten op de werkvloer wordt vaak gesproken in martiale termen
Promotie maken is oorlog voeren
De opvolging van Scheepbouwer bij KPN verloopt verre van soepel. Twee directieleden moesten al het veld ruimen. Hoe overleef je een vechtcultuur?
1 Ken uw klassiekers
Over conflicten op de werkvloer wordt vaak gesproken in martiale termen. En laat dat nou precies de specialiteit zijn van militair historicus Marco van der Hoeven. Een paar keer per jaar neemt hij groepjes managers mee naar de Grebbeberg, waar hij hen vertelt over die voor Nederland zo rampzalig verlopen slag en over militaire strategie in het algemeen. Er zijn veel aanknopingspunten met de managementpraktijk, vindt hij. “Neem OTVEM, de standaard militaire analyse van een conflictsituatie: Opdracht, Terrein, Vijand, Eigen middelen, Mogelijkheden. Dat is veel doelgerichter en efficiënter dan de in het bedrijfsleven bekende SWOT-analyse.”
Wie wil overleven in een vechtcultuur, kan te rade bij militaire strategen. Zoals de onvermijdelijke Sun Tzu: “Je moet je tegenstander nooit te ver in het nauw drijven”, citeert Van der Hoeven. “Als hij geen kant meer op kan, zal hij zich tot het uiterste verdedigen.” Aan de Pruisische meesterstrateeg Von Clausewitz ontleent Van der Hoeven het idee van ‘frictie’: “Hoe goed je plan ook is, er kan altijd iets misgaan. Zorg daarom dat je plannen altijd gewijzigd kunnen worden.”
Bron Management Team 20 mei 2010
|